Diễn biến lãi suất VND trong thời gian gần đây - Đồ họa: V.Cường

Dù lãi suất vay trên danh nghĩa cao nhất là 12%/năm nhưng nhiều doanh nghiệp phải trả đến 15%, trong đó có 3% là phí. NH Nhà nước cũng quy định NH chỉ được trả cho người gửi không quá 10,5%/năm nhưng để có vốn, các NH đã phải trả cao hơn.

Thu thêm phí 3-4%/năm

Giám đốc một doanh nghiệp cho biết NH thông báo lãi suất vay kỳ hạn ba tháng là 15,6%/năm. Trong đó 3,6%/năm là các khoản phí thẩm định, phí quản lý tài sản đảm bảo... do các đơn vị cung cấp dịch vụ, thường là công ty con của NH thu. Theo vị giám đốc này, trước đây các khoản phí này chỉ bằng phân nửa so với mức hiện tại. Mức thu phổ biến được áp dụng hiện nay từ 2,5-3%/năm. Cũng có doanh nghiệp sử dụng nhiều dịch vụ của NH thì không phải trả các khoản phí này hoặc chỉ trả rất ít.

Ông Nguyễn Băng Tâm, phó chủ tịch Câu lạc bộ các doanh nghiệp niêm yết, cho biết nhiều doanh nghiệp phản ảnh chi phí vốn tăng thêm do phải trả thêm nhiều khoản phí dẫn đến khó khăn trong sản xuất, giá hàng hóa cũng bị đẩy lên.

Cũng có trường hợp không thu phí nhưng chi phí mà doanh nghiệp phải trả cho khoản vay vẫn lên đến 15-16%. Phó giám đốc một công ty may ở TP.HCM cho biết NH cho vay 10 tỉ đồng nhưng doanh nghiệp chỉ lấy 8 tỉ, còn 2 tỉ đồng phải gửi lại để làm đảm bảo cho khoản lãi vay phải trả. Tiền vay thì lãi cao, tiền gửi lãi thấp, tính ra doanh nghiệp vẫn phải trả nhiều hơn trần lãi suất cho vay theo quy định của NH Nhà nước.

Đầu ra tăng theo đầu vào

Hầu hết các NH đều khẳng định không thể cho vay nếu theo đúng trần lãi suất do NH Nhà nước quy định. Lãi suất huy động trên thực tế đã vượt 10,5%/năm, nếu cộng thêm các khoản thưởng, khuyến mãi lên đến gần 12%/năm. Nhiều NH không thể huy động hoặc không giữ được khách hàng gửi tiền nếu cứ duy trì lãi suất huy động dưới 10,5%/năm. Vì thế buộc nhiều NH phải trả thêm dưới nhiều hình thức. Khi lãi suất huy động lên đến 12%, thậm chí 13%/năm thì NH buộc phải tìm cách lách trần lãi suất cho vay để không bị lỗ.

Hiện các NH đang học hỏi lẫn nhau về cách thu phí để không bị NH Nhà nước thổi còi. Vì vậy, công nghệ thu phí hứa hẹn sẽ ngày càng tinh vi hơn. Thực tế dù có thu phí nhưng NH vẫn kén khách. Nguồn vốn huy động hạn hẹp nên các NH chỉ cho vay từ số vốn thu nợ được.

Tổng giám đốc một doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Q.10, TP.HCM cho biết nhân viên tín dụng một NH cổ phần hướng dẫn doanh nghiệp làm hợp đồng tư vấn tài chính, trong đó trình bày một số vướng mắc trong phương thức sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp và yêu cầu được NH tư vấn hỗ trợ phương án sử dụng vốn. Bằng hợp đồng này khách hàng phải trả một khoản phí tư vấn tài chính bằng gần 1% khoản vay do công ty con của NH thu.

A.HỒNG - T.SƠN