Trên thị trường này, chúng ta đã có những bước đi như thế nào?

Cho đến năm 2009 trở về trước, Viettel đã là nhà đầu tư Việt Nam lớn nhất ở Campuchia với số vốn đầu tư 200 triệu USD. Không một mạng điện thoại di động nào vào lúc ấy có thể cạnh tranh với Viettel về thị phần. Bây giờ Viettel vẫn đứng đầu thị trường cung cấp dịch vụ viễn thông ở đất nước chùa Tháp, nhưng doanh nghiệp này không đơn độc nữa bởi sau lưng Viettel có cả một hệ thống hỗ trợ của Chính phủ và các bộ ngành Việt Nam.

Chỉ trong vòng chưa đầy sáu tháng qua, Việt Nam đã thể hiện một chiến lược đầu tư sâu rộng, mang tính bài bản, liên kết và then chốt ở Campuchia với sự tham gia của nhiều tập đoàn quốc doanh. Cơ hội cho một trang mới trong quan hệ hợp tác đầu tư giữa Việt Nam và Campuchia đã khởi động.

Sự ra đời của một hiệp hội

Thủ tướng Campuchia Hun Sen dự lễ khởi công Nhà máy sản xuất phân bón của Tập đoàn Quốc tế Năm Sao (tháng 12-2009)

Công ty Việt Nam xuất khẩu hàng tiêu dùng vào Campuchia ngay từ cuối năm 2008 đã nhận ra sức tiêu thụ của thị trường nước láng giềng này tăng mạnh. Người dân Campuchia vốn quen sử dụng hàng hóa nhập khẩu từ Thái Lan, đã chuyển sang dùng hàng Việt Nam. Dạo quanh một vòng các cửa hàng, cửa hiệu trên các đường phố chính ở thủ đô Phnôm Pênh dễ dàng nhìn thấy hàng Việt Nam bày bán.

Đó cũng là thời điểm đoàn cán bộ tiền trạm của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển (BIDV) bắt đầu những chuyến đi thăm dò cơ hội đầu tư ở đất nước chùa Tháp. BIDV được chỉ đạo tìm mua một ngân hàng Campuchia và tạo dựng cơ sở nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước sang đây đầu tư.

Một thời gian ngắn sau đó, Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Campuchia, ngân hàng con 100% vốn của Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Campuchia (đây là công ty 100% vốn của BIDV) ra đời với mục đích là kênh kết nối thanh toán giữa hai nền kinh tế và hỗ trợ tài chính các công ty Việt Nam làm ăn, đầu tư ở nước sở tại.

Chính phủ tiến thêm một bước khi ban hành công văn số 29TTg-QHQT ngày 16-7-2009 giao cho BIDV xây dựng đề án thành lập Hiệp hội các nhà đầu tư Việt Nam sang Campuchia. Đích thân Bộ Kế hoạch và Đầu tư tham gia chỉ đạo quá trình ra đời của hiệp hội.

Trước ngày diễn ra Hội nghị Xúc tiến đầu tư của Việt Nam vào Campuchia tại TP. Hồ Chí Minh ngày 26-12-2009, Hiệp hội các nhà đầu tư Việt Nam sang Campuchia chính thức tổ chức đại hội nhiệm kỳ 1 với 44 thành viên doanh nghiệp và hai cá nhân. Trong số các hội viên của Hiệp hội có những tên tuổi lớn như Tập đoàn Dầu khí, Tập đoàn Than - Khoáng sản, Tổng công ty Lương thực miền Nam, Vietnam Airlines, Tổng công ty Du lịch Sài Gòn, Tập đoàn Quốc tế Năm Sao, Hoàng Anh Gia Lai...

Tập trung vào ba mảng hoạt động chính gồm cung cấp thông tin về các chính sách kinh tế của Nhà nước Campuchia cũng như sự phát triển của nước này cho các doanh nghiệp Việt Nam; hỗ trợ liên doanh liên kết; hỗ trợ pháp lý, tư vấn, bảo vệ quyền lợi của hội viên, sự xuất hiện của hiệp hội phát đi tín hiệu giai đoạn đầu tư kinh doanh lẻ tẻ, mạnh ai nấy làm của các công ty Việt Nam vào Campuchia đang dần kết thúc.

Ở vai trò tập hợp tiếng nói chung của giới doanh nghiệp quan tâm đến thị trường Campuchia, đề xuất các kiến nghị với Chính phủ hai nước, Hiệp hội tham gia các chương trình an sinh xã hội, hỗ trợ Việt kiều và bắt tay vào làm công trình nghiên cứu đánh giá môi trường đầu tư nước này. Dự kiến năm tới, số thành viên của Hiệp hội sẽ tăng lên 70 đơn vị.

Kinh tế tư nhân là đầu tàu tăng trưởng

Người tiêu dùng Campuchia chọn lựa hàng may mặc Việt Nam

Ông Nguyễn Xuân Trung, Phó cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, cho biết: từ năm 1989 đến nay Việt Nam đã cấp phép đầu tư ra nước ngoài tại 50 vùng lãnh thổ với tổng số vốn đăng ký 7 tỉ USD, trong đó vào Campuchia là 883 triệu USD. Riêng năm 2009 Việt Nam đầu tư vào Campuchia 400 triệu USD, chủ yếu trong các lĩnh vực khoáng sản, cây công nghiệp, điện, viễn thông, ngân hàng.

Việt Nam đã nhanh chóng vươn lên vị trí đối tác thương mại thứ sáu của Campuchia với kim ngạch buôn bán hai chiều đạt 1,7 tỉ USD năm 2010. Đặc biệt trong lĩnh vực đầu tư, năm nay vốn bình quân một dự án của Việt Nam tại đây đã tăng từ 5,4 lên 14,2 triệu USD.

Vì sao thị trường Campuchia lại thu hút sự chú ý của Việt Nam đến vậy? Vì Campuchia xác định rõ kinh tế tư nhân là đầu tàu tăng trưởng. Thủ tướng Hun Sen khẳng định trong Hội nghị xúc tiến đầu tư của Việt Nam vào Campuchia mới đây rằng Chính phủ Hoàng gia là những nhà hoạch định chiến lược, quản lý sự phát triển, đảm bảo tạo môi trường kinh doanh tốt và nhất là đạt được sự công bằng, ổn định, có tính dự báo đối với kinh tế tư nhân.

Ngay từ năm 1999, Chính phủ Hoàng gia đã tổ chức diễn đàn đối thoại giữa Chính phủ và khu vực tư nhân nhằm thông báo những ý tưởng của chính phủ với tư nhân, đồng thời tìm hiểu, giải quyết những tồn tại của khu vực này. Diễn đàn diễn ra hai lần/năm dưới sự chủ trì của Thủ tướng và các vấn đề của diễn đàn được coi là cuộc họp mở rộng của Hội đồng Bộ trưởng. Thủ tướng Hun Sen kêu gọi các doanh nghiệp Việt Nam tham gia diễn đàn này.

Hiện tại Campuchia đang thực hiện một chính sách kinh tế mở khá thông thoáng với tất cả các nhà đầu tư, không phân biệt nước ngoài hay trong nước. Họ mở cửa cả những lĩnh vực nhạy cảm như bảo hiểm, viễn thông, ngân hàng... vốn là những lĩnh vực mà nhiều quốc gia khác yêu cầu phải có doanh nghiệp nội địa tham gia góp vốn. Thủ tướng Hun Sen thậm chí cam kết biến Campuchia thành nước có môi trường kinh doanh tốt nhất khu vực và đảm bảo với các nhà đầu tư về một môi trường có lợi và thúc đẩy đầu tư.

Tầm nhìn không chỉ từ lợi ích kinh tế

Thủy điện, dầu khí, khai khoáng, trồng cao su là bốn lĩnh vực được các doanh nghiệp Việt Nam chú trọng khi đầu tư vào Campuchia. Rút kinh nghiệm việc triển khai các dự án trồng cao su ở Lào, các công ty Việt Nam vừa kiến nghị Chính phủ Campuchia cho phép đưa nhân lực Việt sang làm việc với tỷ lệ khoảng 10% người Việt trong tổng số lao động của một dự án. Diện tích trồng cao su, đặc biệt đất rừng dọc theo tuyến biên giới Việt Nam - Campuchia mà phía Việt Nam đề nghị được giao nhận thêm khoảng 300.000-500.000ha.

Sự có mặt của lao động người Việt sẽ đẩy tiến độ trồng cao su nhanh hơn do không chỉ kỹ thuật trồng, canh tác mà còn do khả năng tài chính của các đơn vị Việt trả lương công nhân bằng tiền Việt. Ở Lào việc trồng và canh tác cao su của các công ty Việt gặp sự cạnh tranh quyết liệt của các doanh nghiệp Trung Quốc do nước này đã chủ động đưa nhân công sang làm việc tại chỗ, trong khi Việt Nam thuê nhân công Lào.

Sự cạnh tranh trong thăm dò và khai thác dầu khí ở Campuchia cũng không kém phần gay cấn từ khi nước này phát hiện ra trữ lượng khí và dầu đáng kể. Đích thân Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có công thư giới thiệu Petro Vietnam với các bộ, ngành Campuchia và ngày 13-11-2009 bản hợp tác khảo sát, thăm dò dầu khí Lô 15 tại Biển Hồ trên diện tích 6.900km², thời hạn 30 năm với dầu và 35 năm với khí, giữa Petro Vietnam và đối tác nước bạn đã được ký kết.

Trong khai khoáng, Việt Nam và Campuchia đã liên doanh thành lập Công ty Alumina khảo sát, thăm dò, đầu tư nhà máy sản xuất alumin trên diện tích 1.254km². Việt Nam cũng cam kết đẩy nhanh tiến độ dự án thủy điện Stung Treng công suất 980MW. Trong hành trang kinh doanh ở Campuchia, các doanh nghiệp Việt đặt lên đầu mục tiêu “giúp bạn cũng là giúp mình”; “win-win” (cùng có lợi, cùng thắng); và “lời hứa đi đôi với việc làm”.

Campuchia có một vị trí chiến lược sống còn với Việt Nam trong hầu hết các lĩnh vực, nhất là kinh tế. Ở giai đoạn mới của đất nước này sau khi gia nhập WTO, việc đầu tư vào Campuchia đòi hỏi không chỉ khả năng tài chính, mà đi kèm là một cơ chế linh hoạt đủ sức hỗ trợ các doanh nghiệp. Một Hiệp định kết nối hai nền kinh tế Việt - Cam, tương tự hiệp định Việt Nam đã ký với Singapore, là điều doanh nhân hai nước đang chờ đợi.

Ngoài ra, nguồn tin từ giới tài chính cho biết, Chính phủ Việt Nam đã có  chủ trương thiết lập Quỹ Đầu tư hải ngoại. Một sự phê chuẩn sớm để quỹ ra đời trong quý I-2010 là cần thiết bởi đầu tư sang các quốc gia láng giềng như Lào và Campuchia không chỉ mang lại lợi ích thiết thực về kinh tế, mà còn có ý nghĩa rộng lớn hơn, bảo vệ lợi ích trong những lĩnh vực khác của Việt Nam.

Theo HẢI LÝ
Doanh nhân Sài Gòn Cuối tuần