- Chuyển Trung tâm hành chính quốc gia lên chân núi Ba Vì là không phù hợp với lịch sử của thủ đô Hà Nội, là thiếu coi trọng Chiếu dời đô của Hoàng đế Lý Công Uẩn. Vua Lý Công Uẩn đã từng chỉ rõ mục đích dời “đô” là đất Thăng Long “tựa núi, nhìn sông, rồng cuộn hổ ngồi, trung tâm hội tụ long mạch, kết tinh hồn thiêng sông núi”. Vậy tôi không hiểu lý do nào mà nay lại phải dời trung tâm hành chính quốc gia lên chân núi Ba Vì?

Ngoài ra, chủ trương này cũng là sự không kế thừa các quy hoạch Hà Nội trước đây đã được phê duyệt.

- Có chuyên gia cho rằng, đến năm 2030, trung tâm hành chính không thể bó hẹp như hiện nay mà cần mở rộng, quy hoạch tại Ba Vì là để dành quỹ đất cho mai sau, ý kiến của ông thế nào?

- Chuyển Trung tâm hành chính quốc gia lên chân núi Ba Vì là chuyển dịch trọng tâm thủ đô lên phía Tây, quá xa với trục phát triển vùng kinh tế trọng điểm phía bắc “Hà Nội - Hải Dương - Hải Phòng - Quảng Ninh” và định hướng phát triển kinh tế của thời đại là “hướng ra biển”.

Xét riêng đối với khu vực thủ đô cũng ngược lại với động lực phát triển kinh tế xã hội. Các vùng phát triển công nghiệp chủ yếu ở phía Bắc, phía Đông và một phần ở phía Nam, trong khi định hướng phát triển các đô thị vệ tinh ở phía Tây với quy mô dân số rất lớn (Sơn Tây: 200.000 người, Xuân Mai: 300.000 người, Hòa Lạc: 750.000 người). Tôi không hiểu sẽ giải quyết việc làm và nhà ở cho dân số rất lớn ở các đô thị vệ tinh này như thế nào.

Ở chân núi Ba Vì sẽ phải quy hoạch hàng trăm ha đất xây dựng trung tâm hành chính quốc gia, phải đầu tư mới tất cả các trụ sở sẽ rất tốn kém. Tất cả các hoạt động thực hiện quy hoạch xây dựng nêu trên sẽ phải đầu tư kinh phí khổng lồ. Giả sử quy hoạch này được duyệt và thực hiện thì trong suốt thời gian hoạt động lâu dài sau này, tổng chi phí vận hành là rất lớn so với giữ nguyên trung tâm hành chính quốc gia ở trung tâm Hà Nội hiện nay.

Chuyển Trung tâm hành chính quốc gia lên chân núi Ba Vì còn gây ra sự xáo trộn quy hoạch hệ thống giao thông, xáo trộn cuộc sống của hàng vạn gia đình, tạo cơn sốt thị trường bất động sản mà chính quyền không kiểm soát được.

- Ông nhận xét thế nào về điều kiện tự nhiên của khu vực Ba Vì?

- Khu vực chân núi Ba Vì chỉ thích hợp là khu vực bảo vệ thiên nhiên, du lịch sinh thái và là vùng tâm linh quan trọng của thủ đô Hà Nội, không phù hợp để xây dựng đô thị Trung tâm hành chính quốc gia. Khu vực chân núi Ba Vì là vùng đệm của Vườn Quốc gia Ba Vì, là thảm sinh thái thiên nhiên và thảm sinh thái nông nghiệp, rừng đầu nguồn, quý giá và rất cần được bảo tồn nguyên vẹn.

Theo tôi, hợp lý nhất vẫn là xây dựng Trung tâm hành chính quốc gia mở rộng ở phía tây Hồ Tây.

Một số chuyên gia không đồng tình việc Hà Nội sẽ chuyển dịch trọng tâm về phía tây. Ảnh minh họa: Hoàng Hà.

- Một số nước như Malaysia, Hàn Quốc đã chuyển trung tâm hành chính ra khỏi khu trung tâm, ông thấy kết quả thế nào?

- Trung tâm hành chính quốc gia là một trong những hạt nhân quan trọng nhất của trung tâm chính trị quốc gia, bởi vì Chính phủ và các bộ là hợp phần rất quan trọng của hệ thống chính trị quốc gia. Trên thế giới chỉ có vài nước đặt Trung tâm hành chính ở ngoại ô thành phố thủ đô. Đó là trung tâm hành chính quốc gia Putrajaya của Malaysia, cách Kuala Lumpur khoảng 30 km, và trung tâm hành chính Pundang của Hàn Quốc cách Seoul cũng khoảng 30 km. Qua thời gian hoạt động thực tế đã chứng tỏ không thành công, không thể là mô hình hợp lý cho nước ta noi theo.

- Trong đồ án Quy hoạch chung thủ đô Hà Nội có đưa trục Thăng Long với ý tưởng là trục chính của thủ đô, ông nghĩ sao về vấn đề này?

- Tôi không rõ trục Thăng Long hoành tráng với ước tính đầu tư hàng nghìn tỷ đồng để làm gì. Theo ý kiến của Bộ Xây dựng: “Trục Thăng Long sẽ xây dựng các công trình văn hóa có tính biểu trưng quốc gia như Đài Độc lập, giống như đại lộ Champs-Elysees ở Paris, đại lộ Washington DC hay đại lộ trước Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh và kết nối văn hóa Thăng Long - Hà Nội với văn hóa xứ Đoài, giải quyết giao thông cho vùng nông thôn phía Tây Hà Nội..."

Tất cả các lý do này đều là không đúng bởi vì đại lộ Champs - Elysees, đại lộ Washington hay trước quảng trường Thiên An Môn, đều dài khoảng 2,5-3,5 km, nằm ở lõi đô thị, thực sự là biểu trưng đường phố văn hóa và lịch sử thủ đô của họ.

Nếu nói trục Thăng Long để nối văn hóa Thăng Long - Hà Nội với văn hóa xứ Đoài là không ổn. Văn hóa xứ Đoài là văn hóa truyền thống đặc biệt của một số làng xã nông thôn Hà Tây, cần phải bảo tồn và tôn trọng, nhưng không thể hòa nhập với văn hóa Thăng Long - Hà Nội nghìn năm lịch sử để trở thành một văn hóa “hổ lốn”. Còn việc giải quyết giao thông cho vùng nông thôn phía Tây Hà Nội thì đã có đường 32 và đường Láng - Hòa Lạc.

Đoàn Loan

Cần làm rõ tại sao chọn Ba Vì là trung tâm hành chính

"Có ý kiến nếu đặt trung tâm hành chính quốc gia ở Ba Vì thì không phù hợp về cả mặt lịch sử, văn hóa và quốc phòng an ninh, do vậy cần làm rõ cơ sở quy hoạch", Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Quốc hội Hà Văn Hiền nhận xét sáng 2/6.
Được giao thẩm tra đồ án quy hoạch chung xây dựng thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế cho biết, có rất nhiều ý kiến xung quanh việc xây trung tâm hành chính quốc gia mới.

Những người đồng tình thì cho rằng với quy mô thủ đô vào năm 2030, 2050 thì không thể để trung tâm hành chính như hiện nay (thực tế chưa có trung tâm hành chính quốc gia theo đúng nghĩa, các cơ quan nhà nước được đặt tại nhiều địa điểm phân tán). Việt Nam cần có trung tâm hành chính quốc gia tương xứng với thủ đô của quốc gia có bề dày lịch sử, truyền thống cách mạng, bản sắc văn hóa, đang hội nhập và có vị trí quan trọng trong khu vực.

"Tuy nhiên, cũng có ý kiến nếu đặt trung tâm hành chính quốc gia ở Ba Vì thì không phù hợp cả về mặt yếu tố lịch sử, văn hóa và quốc phòng an ninh, do vậy cần làm rõ cơ sở quy hoạch trung tâm hành chính quốc gia tại Ba Vì, trong khi trung tâm chính trị vẫn ở khu Ba Đình", ông Hiền nói.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế, một số ý kiến lại đề nghị không nên tách biệt trung tâm hành chính quốc gia khỏi trung tâm chính trị vì chỉ có một trung tâm hành chính và chính trị quốc gia. Hơn nữa đồ án chưa thể hiện rõ nét sự gắn kết giữa trung tâm hành chính và trung tâm chính trị hiện nay.

"Có ý kiến đề nghị cần nghiên cứu kinh nghiệm của một số nước tách riêng khu vực hành chính có hiệu quả không?", ông Hiền nói.

Xung quanh trục Thăng Long bắt đầu từ đường Hoàng Quốc Việt kéo dài đến chân núi Ba Vì, Ủy ban Kinh tế nhận thấy đây là điểm nhấn quan trọng trong đồ án quy hoạch, sẽ là một trục phát triển trung tâm của Hà Nội sau này. Đặc biệt trục này sẽ phát huy giá trị hơn khi đã hình thành trung tâm hành chính quốc gia.

Ủy ban đề nghị cần làm rõ ý nghĩa và sự cần thiết xây dựng trục Thăng Long, nhất là cần đặt trong quy hoạch các trục giao thông chính song song và gần với trục Thăng Long, diện tích đất nông nghiệp cần thu hồi để làm đường. Hiện đã có nhiều trục song song với trục này, trong đó chỉ cách trục 4 km có đường cao tốc Láng - Hòa Lạc, quốc lộ 32.

Giờ giải lao, đại biểu đã tập trung quanh sa bàn quy hoạch thủ đô Hà Nội và bàn luận sôi nổi. Ảnh: PV.

Lý giải về việc xây dựng trung tâm hành chính quốc gia ở Ba Vì, Bộ trưởng Xây dựng Nguyễn Hồng Quân cho biết, trụ sở các bộ, cơ quan ngang bộ tập trung tại 4 quận nội thành Hà Nội cũ (Ba Đình, Hoàn Kiếm, Ba Đình, Đống Đa) có diện tích nhỏ hẹp, không đáp ứng được nhu cầu hiện nay về sử dụng và hạ tầng giao thông đô thị.

Một số bộ, ngành đã và đang xây trụ sở tại khu vực Mễ Trì - Mỹ Đình. Chính phủ cũng đang chỉ đạo tiếp tục quy hoạch chọn địa điểm để đưa một số bộ ngành nữa ra khỏi khu vực nội đô.

Trong quy hoạch đã dành khu đất dự trữ tại Ba Vì để trong tương lai, sau năm 2050 xây dựng các cơ quan Chính phủ (gồm trụ sở của các bộ, ngành, cơ quan Chính phủ). "Vấn đề dành quỹ đất dự trữ xây dựng trong quy hoạch này là cần thiết cho tất cả các ngành, lĩnh vực", ông Quân nói.

Trong khi lý giải về việc xây trung tâm hành chính mới ở Ba Vì khá sơ sài thì Bộ trưởng Quân lại giải thích rất chi tiết vì sao phải có trục Thăng Long.

Theo đó, bắt đầu từ đường Hoàng Quốc Việt đến quốc lộ 21, kết nối Ba Vì với khu vực Hồ Tây - Ba Đình, trục Thăng Long có vai trò chính là trục giao thông phục vụ cho các phương tiện đi lại, cũng là trục hành lang hạ tầng kỹ thuật chính (gồm hệ thống ngầm như cấp nước, thoát nước và các hệ thống cáp kỹ thuật...); hỗ trợ tuyến Láng - Hòa Lạc, quốc lộ 32 phát triển các đô thị vệ tinh Sơn Tây dân số hơn 180.000 người và Hòa Lạc khoảng 600.000 người.

Trục Thăng Long kết nối với các tuyến giao thông Bắc Nam, như đường Hồ Chí Minh, đường 21, đường cảnh quan Bắc Nam, đường vành đai 4..., phát triển các vùng Sơn Tây, Phúc Thọ, Ba Vì, Quốc Oai; kết nối các đô thị vệ tinh và sinh thái rút ngắn sự chênh lệch về kinh tế giữa trung tâm thành phố với các khu vực ngoại thành... Trục này sẽ hỗ trợ phát triển vùng phía tây bắc thuộc Vĩnh Phúc, Phú Thọ theo các hướng kết nối Bắc Nam.

Ngoài ra, trục này sẽ kết nối văn hóa Thăng Long - Hà Nội với văn hóa xứ Đoài. Đoạn đi qua chuỗi khu đô thị mới phía đông dọc đường vành đai 4 sẽ xây dựng một số công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử, giải trí tầm cỡ quốc gia và quốc tế, có đài Độc Lập và hệ thống công viên cảnh quan.

Kết thúc trục Thăng Long là khu vực đất dự trữ xây dựng các công trình của Chính phủ sau năm 2050, gồm trụ sở các Bộ, ngành, cơ quan Chính phủ và các công trình văn hóa, các khu dân cư. Trung tâm chính trị quốc gia vẫn ở Ba Đình (gồm trụ sở Trung ương Đảng, Nhà nước và Quốc hội).

Đồ án quy hoạch chung xây dựng thủ đô sẽ được thảo luận tại tổ vào ngày 3/6 và thảo luận tại hội trường ngày 15/6.

Hồng Khánh